مونو اتانول آمین چیست؟
مونو اتانول آمین (monoethanolamine) یک حلال شیمیایی آلی با فرمول شیمیایی C2H7NO است. این ماده به شکل مایع بی رنگ با بوی تند و شبیه به آمونیاک است. این ماده خاصیت آنتی هیستامین دارد و در داروهای ضد حساسیت استفاده می شود. همچنین به عنوان ماده اولیه در تولید مواد شوینده، امولسیون کننده، جلا دهنده، داروها، بازدارنده های خوردگی و واسطه های شیمیایی کاربرد دارد.
این ترکیب که با نام های گلایسینول، 2- آمینو اتانول و اولامین نیز شناخته می شود مایعی ویسکوز و بی رنگ با بویی آمونیاک مانند و ناخوشایند است. ماده ای است که می تواند موجب خوردگی در ظروف مسی و برنجی شود. همچنین در برخورد با لاستیک نیز می تواند ساختار آن را تخریب کند. نسبتا سمی است و از سوختن آن اکسیدهای سمی نیتروژن تولید می شود.
| ساختار |  |
| فرمول مولکولی | C2H7NO |
| cas no | 141-43-5 |
| جرم مولکولی | 61.084 g/mol |
| شکل ظاهری | مایع بی رنگ با بوی تند شبیه آمونیاک |
| نقطه ذوب | 10.3ºC |
| نقطه جوش | 170ºC |
| دانسیته | 1.01 g/cm3 |
| اسیدیته (Pka) | 9.5 |
روش تولید مونو اتانول آمین
این ماده را به صورت صنعتی و بیوشیمی می توان تولید کرد که در ادامه آنها را معرفی خواهیم کرد.
تولید صنعتی
برای تولید MEA از واکنش اتیلن اکسید با آمونیاک استفاده می شود. در طی این واکنش دی اتانول آمین (DEA) و تری اتانول آمین (TEA) (خرید تری اتانول آمین) نیز تولید می شود. نسبت محصولات تولید شده را می توان با مقادیر استوکیومتری واکنشگر ها کنترل کرد.
تولید بیوشیمی
این ترکیب را می توان با واکنش دکربوکسیلاسیون سرین نیز سنتز کرد. معادله واکنش آن را در زیر آورده شده است. به طور معمول این واکنش در حضور حرارت و آب انجام می گیرد.
HOCH2CH(CO2H)NH2 → HOCH2CH2NH2 + CO2
کاربرد مونو اتانول آمین
این ماده کاربردهای فراوانی در طیف گسترده ای از صنایع دارد که در ادامه آنها را معرفی خواهیم کرد.
تصفیه گاز
این مواد می توانند دود حاصل از سوختن زغال سنگ، متان و بیوگازها را تصفیه کنند. استفاده از MEA به عنوان تصفیه کننده می تواند تغییرات آب و هوایی را کاهش دهد و صنعت تاریخی زغال سنگ و بیوگازها را مدرن تر، سالم تر و قابل فروش تر کند. همچنین از این ترکیب برای تصفیه هوای زیردریایی ها نیز استفاده می شود.
محلول های MEA در آب به عنوان مایع شستشوی جریان گاز در تصفیه کننده های آمین استفاده می شود. به عنوان مثال از آن برای حذف دی اکسید کربن و سولفید هیدروژن از جریان های گازی مختلف مانند گاز ترش استفاده می شود. این ترکیب می تواند ترکیبات اسیدی را یونیزه کند و آن ها را قطبی و قابل حل کند.
تولید اتیلن دی آمین
از این ماده می توان برای تولید اتیلن دی آمین استفاده کرد. برای این کار اتانول آمین با آمونیاک در حضور کاتالیزور و گاز هیدروژن واکنش می دهد.
اتیلن دی آمین ماده اولیه برای تولید عامل کی لیت دهنده ادتا (EDTA) است؛ ادتا به شکل های گوناگون مانند ادتا 2 سدیم
و ادتا 4 سدیم برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرد.
کنترل pH آمین
برای قلیایی کردن آب در نیروگاه ها، مانند نیروگاه های هسته ای با راکتورهای آب تحت فشار استفاده می شود. این قلیایی سازی به منظور کنترل خوردگی اجزای فلزی انجام می شود. علت استفاده از این ماده توزیع یکنواخت آن در کل چرخه بخار است.
سورفکتانت
از این ترکیب در تولید مواد شوینده مانند شامپوها، فوم ها، امولسیفایر ها و صابون های مایع به عنوان ماده اولیه تولید کننده سورفکتانت استفاده می شود.
در واقع به عنوان جزئی از فرمولاسیون شوینده ها توصیه می شود.
رنگ:
از آنجایی که مانند آمونیاک (خرید آمونیاک) یک عامل قلیایی است، به صورت گسترده در رنگ موها استفاده می شود. در واقع می تواند واسطه های رنگی را خنثی کرده و کوتیکول مو را متورم سازد. به همین جهت نفوذ رنگدانه های رنگ به عمق مو را تسهیل می کند. عوامل کاهنده از اکسید شدن زودرس مواد رنگی جلوگیری می کنند و محصول رنگ مو را تا زمان استفاده تثبیت می کند.
داروها:
در تولید داروهای مختلف نقش دارد و به عنوان واسطه ای در سنتز مواد فعال دارویی عمل می کند.
محصولات مراقبت شخصی:
در این محصولات به دلیل خاصیت امولسیون کنندگی و تنظیم pH که دارد، مورد استفاده قرار می گرید.
تصفیه گاز:
در این محصولات به دلیل خاصیت امولسیون کنندگی و تنظیم pH که دارد، مورد استفاده قرار می گرید.
کاربردهای دیگر
از دیگر کاربرد های این ماده می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- افزودن به سیمان جهت سریع خشک شدن و همچنین جلوگیری از ترک خوردگی و یخ زدگی در دمای پایین
- خنثی کردن اسید ها در روان کننده ها
- جلوگیری از خوردگی، زنگ زدگی
- تولید داروهای آنتی هیستامین
- کنترل pH در تهیه جوهر و رنگرزی و نساجی
- در نگهدارنده های چوب باعث افزایش طول عمر چوب
این ترکیب، در صنایع مختلف بسیار ارزشمند است.
مزایا و معایب:
| مزایا | معایب |
| توانایی بازسازی مجدد | خوردگی ظروف مسی و برنجی |
| دارای خواص بازدارنده خوردگی است و می تواند از تجهیزات صنعتی محافظت نماید. | نسبتا سمی |
| هزینه تولید پایین در مقایسه با سایر آمین ها | خطرناک برای انسان ها و محیط زیست |
| خواص فیزیکی و شیمایی مطلوب | اثرات خطرناک برای چشم ها و دهان |
| قابلیت تجزیه زیستی | – |
| خواص سمی ناچیز برای آبزیان | – |
| سرعت واکنش بالا با کربن دی اکسید | – |
| جذب حرارتی بالا | |
MSDS مونو اتانول آمین
لازم از قبل از کار با مواد شیمیایی، نکات ایمنی مربوط به آنها را مطالعه کنید.
- ترکیبی بسیار خورنده است و در برخورد با بافت ها به آنها آسیب وارد می کند.
- ماده ای سمی است و در هنگام سوختن گازهای نیتروکسید تولید می کند.
- هنگام کار از لباس، دستکش و عینک محافظ استفاده کنید.
- تماس این ماده با پوست و چشم ها باعث التهاب، قرمزی و سوزش می شود.
- تماس طولانی مدت با این ماده،اثرات نامطلوبی بر کلیه و کبد می گذارد.
- تنفس گازهای این ترکیب باعث تحریک سیستم تنفسی می شود.
- بلع این ماده باعث تحریک دستگاه گوارش و سوختگی و آسیب به دهان، گلو، مری و معده می شود.
