اتیل استات چیست؟ چه کاربردی دارد؟ مهمترین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی این محصول چیست؟ روش های ساخت آن کدامند؟ در ادامه در نظر داریم اطلاعات مهمی در مورد اتیل استات در اختیار شما عزیزان قرار دهیم، پس تا آخر این مقاله با ما همراه باشید.

معرفی اتیل استات

اتیل استات (Ethyl acetate) یک ترکیب استری، مایع، بی رنگ، با بویی تقریبا شیرین و شبیه میوه و بسیار قابل اشتعال می باشد که در تمام حلال های آلی معمول قابلیت حل شوندگی بالا، اما در آب حلالیت کمی دارد. این ترکیب آلی به خاطر نقطه جوش پایین و سرعت تبخیر بالایی که دارد، یکی از مهم ترین حلال های صنعتی است.

اتیل استات یکی از حلال هایی است که کمترین درجه سمیت را دارد این و به طور طبیعی در غلات و حبوبات، تربچه، آب میوه و مشروبات الکی نیز یافت می شود. این ترکیب، یک حلال پرکاربرد در ساخت رنگ و رزین، لاک، مرکب های چاپ و عطرها می باشد. یکی از خصوصیات اتیل استات احتمال تجزیه آن در برابر اشعه فرابنفش است.

فرمول اتیل استات چیست؟

فرمول شیمیایی C_۴H_۸O_۲

ساختار مولکولی اتیل استات	فرمول شیمیایی اتیل استات

مشخصات فیزیکی و شیمیایی

خصوصیات فیزیکی و خصوصیات شیمیایی اتیل استات در جدول زیر درج شده است:

کاربرد های اتیل استات

از متداول ترین و مهم ترین کاربردهای اتیل استات به عنوان یک حلال با خلوص بالا در صنعت رنگ و رزین و چاپ می باشد. این ماده به دلیل سمی بودن کم و بوی مطبوع کاربردهای زیادی در صنایع مختلف دارد. از سایر موارد مصرف اتیل استات می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• حلال اتیل استات به عنوان رقیق کننده در پوشش های تینر و سلولز و لاک پاک کن استفاده می شود.
• یکی دیگر از مهمترین کاربردهای این محصول در صنایع چاپ دستگاههای فلکسو، هلیو و روتوگراور می باشد.
• این ماده در فرایند ساخت فرآوردهای غذایی مانند اسانس های مصنوعی و طعم دهنده ها کاربرد دارد.
• از دیگر کاربرد آن در صنعت داروسازی و فرایند غلیظ سازی و خالص سازی آنتی بیوتیک ها می باشد.
• کاربرد دیگر این محصول در فیلم های عکاسی و فیلم های پروپیلن می باشد.
• از این محصول در خلوص بالا در تمیزکردن بردهای مدار الکتریکی نیز استفاده می شود.
• از اتیل استات به عنوان کافئین زدایی از چای و قهوه هم استفاده می شود.
• به علت قدرت تبخیر بالا و نماندن اثری بر روی البسه در صنعت عطرسازی نیز استفاده می شود، حتی به عنوان خوشبوکننده هوا نیز کاربرد دارد.
• در فرمول محصولات تمیز کننده خانگی نیز استفاده می شود.
• از کاربردهای متفرقه دیگر این حلال آلی می‌توان به کاربرد آن در صنایع چرم سازی، ساخت علف کش‌ها و سموم کشاورزی ، در تولید باروت و تولید ظروف آلومینیومی اشاره کرد.

تاریخچه ی این ترکیب آلی

حلال اتیل استات نخستین بار  در سال ۱۸۹۵ در اثر واکنش اسید استیک و اتانول تولید شد. در ابتدا این ترکیب به اسم اتیل اتانوات شناخته می شد که به عنوان یک حلال و رقیق کننده در پوشش های رنگ و لاک، استخراج برای فرآیندهای مختلف مانند کافئین زدایی قهوه و چای، در صنعت داروسازی، در جوهر، در چسب و لاک ناخن مورد استفاده بوده و با گذر زمان و افزایش میزان تولید این محصول، شاهد افزایش کارایی آن در صنایع مختلف شدیم. عواملی که سبب شده این ماده به عنوان یک حلال عملکرد خوبی داشته باشد سمیت بسیار کم، قیمت ارزان و بوی قابل قبول آن است.

تولید اتیل استات

متداول ترین روش تولید اتیل استات از طریق واکنش استری شدن کلاسیک فیشر اتانول و اسید استیک است. در واقع نحوه ساخت اتیل استات به این صورت است که از جایگزینی گروه هیدروکسیل با گروه اتوکسی در اسید استیک حاصل می شود. این مخلوط در دمای معمولی  با عملکرد حدود ۶۵ درصد به استر تبدیل می شود که این واکنش با وجود کاتالیزور اسیدی تسریع می گردد.

واکنش تولید:CH3CO2H + CH3CH2OH → CH3CO2CH2CH3 + H2O

از دیگر روش های ساخت این ترکیب در صنعت روش تیشچنکو می باشد.در این روش با ترکیب ماده استالدئید در حضور کاتالیزور آلکوکسی می توان اتیل استات را تهیه کرد:

2CH3CHO → CH3COOCH2CH3

طرز ساخت حرفه ای این ماده مستلزم تجزیه کاتالیستی اتانول می باشد. این روش هزینه کمتری از روش استری شدن دارد اما به وسیله اتانول مازاد انجام پذیر است.

نکات ایمنی در رابطه با اتیل استات

• اتیل استات باید در یک مکان خشک و خنک و به دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود. بسیار قابل اشتعال می باشد و به راحتی مشتعل می شود. بخارات آن که سنگین تر از هواست، می تواند با تجمع خود در مکان هایی مانند فاضلاب یا زیر زمین باعث انفجار شود. حمل و نقل این ماده باید تحت شرایط ایمنی با رعایت استاندارها انجام پذیرد.
• از آنجایی که بخارات این ماده از هوا سنگین تر است، احتمال جا به جایی آن در سطح زمین به سمت موتورهای احتراق و انفجار وجود دارد.
• قرارگیری در معرض این ماده باعث بروز سوزش چشم، بینی و گلو و سردرد ، تهوع و استفراغ می شود و ممکن است باعث خواب آلودگی گردد. در صورت مجاورت چشم ها یا پوست با ماده بلافاصله باید عضو آلوده با آب فراوان شسته و به پزشک مراجعه شود. حتی غلظت های بالای این ماده باعث افسردگی می شود و برسیستم اعصاب مرکزی موثر است. تماس مکرر با این ماده می تواند باعث خشک شدن و ترک خوردن پوست شود. بنابراین در محل کار، پوشیدن لباس، عینک ایمنی، دستکش و وسایل محافظ مناسب حائز اهمیت است.